Vắc xin rất an toàn và là một trong những biện pháp y tế hiệu quả nhất hiện nay. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêm chủng giúp cứu sống khoảng 4-5 triệu người mỗi năm trên toàn cầu nhờ phòng ngừa hiệu quả nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Trước khi được cấp phép sử dụng, mỗi loại vắc xin đều phải trải qua nhiều năm nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng và kiểm định nghiêm ngặt trên hàng nghìn đến hàng chục nghìn người để đánh giá độ an toàn, hiệu quả bảo vệ và chất lượng sản xuất. Chỉ những vắc xin đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn khắt khe của cơ quan quản lý y tế mới được đưa vào sử dụng.

Về cơ chế, vắc xin không gây bệnh như nhiễm tự nhiên mà chỉ sử dụng virus, vi khuẩn đã được làm bất hoạt, làm suy yếu hoặc chỉ lấy một phần kháng nguyên của tác nhân gây bệnh. Điều này giúp hệ miễn dịch nhận diện mầm bệnh và tạo kháng thể bảo vệ cơ thể mà không gây bệnh thực sự.

Sau khi lưu hành, vắc xin tiếp tục được theo dõi an toàn chặt chẽ thông qua hệ thống giám sát của WHO, CDC Hoa Kỳ, EMA châu Âu và cơ quan y tế các quốc gia nhằm kịp thời phát hiện, đánh giá và xử lý các phản ứng hiếm gặp nếu có.

Phần lớn phản ứng sau tiêm chủng thường nhẹ và tạm thời như đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi do cơ thể đang tạo đáp ứng miễn dịch bảo vệ. Các phản ứng nặng là rất hiếm gặp và đều có phác đồ theo dõi, xử trí an toàn theo quy định của Bộ Y tế. Vì vậy, người dân nên lựa chọn cơ sở tiêm chủng đạt tiêu chuẩn an toàn, có đầy đủ quy trình và trang thiết bị xử trí phản ứng sau tiêm nhằm đảm bảo an toàn tối ưu trong quá trình tiêm chủng.

Việc tiêm hoặc uống cùng lúc nhiều loại vắc xin vẫn tạo hiệu quả miễn dịch tương đương với tiêm riêng lẻ từng loại và không gây quá tải cho hệ miễn dịch của trẻ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ em hằng ngày đã tiếp xúc với rất nhiều kháng nguyên từ môi trường bên ngoài thông qua ăn uống, vui chơi và sinh hoạt, vì vậy việc tiêm nhiều vắc xin trong cùng một thời điểm là an toàn và phù hợp với khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể. Đồng thời, giúp trẻ phòng được nhiều tác nhân gây bệnh cùng lúc.

Việc tiêm nhiều vắc xin cùng lúc còn giúp trẻ giảm số lần đến cơ sở tiêm chủng, hạn chế cảm giác đau và khó chịu do phải tiêm nhiều lần, đồng thời giúp phụ huynh tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại. Tùy theo độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ, bác sĩ sẽ tư vấn lịch tiêm và số lượng vắc xin phù hợp để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối ưu. Đây cũng là lý do nhiều loại vắc xin phối hợp hiện đại như vắc xin 6 trong 1, 5 trong 1, 4 trong 1 hay 3 trong 1 được phát triển và sử dụng rộng rãi ngày nay.

Các vắc xin trong chương trình Tiêm chủng mở rộng đã phòng được một số bệnh cơ bản và tập trung vào trẻ nhỏ dưới 2 tuổi và phụ nữ mang thai. Do số lượng vắc xin có giới hạn khoảng 12 loại chưa đảm bảo được đầy đủ tất cả các loại vắc xin cần thiết để phòng nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác. Do đó, bé nên được tiêm/uống thêm một số loại vắc xin, sinh phẩm để phòng thêm các bệnh cũng rất nguy hiểm khác như: kháng thể đơn dòng phòng virus hợp bào hô hấp RSV; vắc xin phòng các bệnh ung thư nguy hiểm do HPV như ung thư cổ tử cung, ung thư hầu họng, ung thư hậu môn..., vắc xin 6 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B và vi khuẩn Hib; vắc xin phòng viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn não mô cầu; vắc xin phòng thuỷ đậu; vắc xin phòng cúm; vắc xin phòng sốt xuất huyết...

Các tiêu chí cần theo dõi bao gồm:

• Nhiệt độ cơ thể đo bằng nhiệt kế: Hãy đảm bảo rằng nhiệt kế hoạt động tốt và đảm bảo chất lượng. Để đảm bảo kết quả chính xác, hãy thử đối chiếu với công cụ/ máy đo nhiệt độ khác hoặc đối chiếu với nhiệt độ đo được của những người xung quanh.
• Nhịp thở: Nhịp thở bất thường là khi ngừng thở, khó thở, thở nhanh, thở ngắt quãng, thở mệt (thở khò khè, hổn hển, phì phò...).
  • Đối với người lớn: thở nhanh là thở ≥ 30 lần/ phút.
  • Đối với trẻ em: thở nhanh là số nhịp thở theo lứa tuổi như sau:
    • Dưới 2 tháng: ≥ 60 lần/phút
    • Từ 2 đến dưới 12 tháng: ≥ 50 lần/phút
    • Từ 1 đến 5 tuổi: ≥ 40 lần/phút
• Da toàn thân và da tại vùng tiêm: Mẩn đỏ, phát ban, mày đay, ngứa, sưng, đau rát, phồng rộp, đổi màu (tím tái, xanh, ửng đ ...).
• Các hoạt động: ăn, chơi, ngủ, tiểu tiện, đại tiện, nhận thức... khác thường với hoạt động thường ngày.

Kháng sinh không phải là một chông chỉ định của tiêm chủng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, trong trường hợp đang mắc bệnh cấp tính, người bệnh có thể cần tạm hoãn tiêm. Nếu bệnh đã ổn định hoặc chỉ còn điều trị duy trì, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định loại vắc xin và thời điểm tiêm phù hợp.

Việc sử dụng kháng sinh thông thường không làm giảm hiệu quả của hầu hết vắc xin, nên người bệnh vẫn có thể tiêm chủng khi tình trạng sức khỏe ổn định. Tuy nhiên, trước khi tiêm, bác sĩ sẽ khám sàng lọc để đánh giá bệnh lý hiện tại và mức độ phù hợp của việc tiêm chủng.

Nhiễm cúm trong thai kỳ có thể dẫn đến nguy cơ mắc bệnh nặng và tử vong. Bệnh cúm cũng dẫn đến các biến chứng cho thai nhi như thai chết lưu, sảy thai, tử vong chu sinh, trẻ nhẹ cân... Bệnh cúm sẽ diễn biến nặng hơn nếu phụ nữ mang thai đồng thời mắc các bệnh khác như hen phế quản, đái tháo đường và béo phì.

Vắc xin cúm mùa bất hoạt đã được chứng minh là an toàn và được khuyến cáo tiêm trong thai kỳ, tốt nhất là 3 tháng giữa và cuối của thai kỳ. Vắc xin phòng cúm sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, bảo vệ sức khỏe bà mẹ và thai nhi.

Ngoài ra, việc tiêm phòng cho bà mẹ cũng như những người thân xung quanh